Bloggfęrslur mįnašarins, janśar 2013

Ofvišriš og afleišingar žess - ašgerša er žörf

 Um sķšustu įramót gekk ofvišri yfir noršvestanvert landiš, meš žeim afleišingum aš allar leišir til og frį helstu žéttbżlisstöšum į Vestfjöršum tepptust vegna fjölda snjóflóša. Rafmagn fór af fjölmörgum byggšum allt frį nokkrum klukkustundum upp ķ nokkra daga. Rafmagnsleysiš olli žvķ mešal annars aš sķma og fjarskiptasamband lagšist af um tķma, ž.į.m. tetra-kerfiš sem almannavarnir, lögregla og björgunarsveitir reiša sig į ķ hęttuįstandi.

Ķ vešrinu afhjśpušust m.ö.o. alvarlegir veikleikar ķ samgöngu-, raforku- og fjarskiptakerfum Vestfiršinga.

 

Dómķnóįhrif

Žaš sem viš var aš eiga voru samverkandi žęttir – dómķnóįhrif.  Óvešur teppti samgöngur sem olli žvķ aš bjargir komust hvorki til né frį og ekki var hęgt aš gera viš bilašar rafmagnslķnur. Rafmagnsleysi olli röskun į vöktun og fjarskiptum sem ofan į annan upplżsingaskort olli alvarlegu öryggisleysi meš tilliti til almannavarna. Einungis munaši fįeinum mķnśtum aš allir Vestfiršir yršu alveg fjarskiptasambandslausir.  „Meš öllu óįsęttanlegt“ sögšu fulltrśar neyšarlķnu og almannavarna į fundi sem ég kallaši til ķ umhverfis og samgöngunefnd nokkrum dögum sķšar meš yfirmönnum samgöngu, raforku, og fjarskiptamįla auk fulltrśa frį neyšarlķnu og almannavörnum.

Umrędda daga var žvķ ekki ašeins hęttuįstand į Vestfjöršum – ķ raun og veru rķkti žar neyšarįstand um tķma.

Sś óįsęttanlega staša sem žarna skapašist getur hvenęr sem er skapast aftur. Viš Ķslendingar höfum nś į fįum mįnušum fengiš óvešur af žeim toga sem einungis žekktust meš įra millibili hér įšur fyrr. Vešuröfgar verša ę tķšari en kerfiš ķ dag er hiš sama og žaš var um jólin. Žaš er slķkt įhyggjuefni aš žing og rķkisstjórn hljóta aš endurskoša  nś framkvęmdahraša, verkefnaröš og įętlanir varšandi alla žį žętti sem žarna brugšust, samgöngur, raforku og fjarskipti.

 

Flóšavarnir og jaršgöng

Eitt žaš fyrsta sem kemur upp ķ hugann er flżting Sśšavķkurganga svo žau geti oršiš nęsta jaršgangaframkvęmd į eftir Dżrafjaršargöngum. Ég vęnti žess lķka – į mešan bešiš er eftir jaršgöngum – aš lagt verši ofurkapp į aš koma upp višunandi snjóflóšavörnum į Kirkjubóls og Sśšavķkurhlķš.

Žeir atburšir sem uršu um įramótin voru višvörun. Til allrar hamingju hlaust ekki manntjón eša óbętanlegur skaši af. En žaš vęri óafsakanlegt įbyrgšarleysi aš lįta sér ekki žetta aš kenningu verša.  Óhjįkvęmilegt er aš endurskoša nś įętlanir ķ samgöngu-, raforku- og fjarskiptamįlum Vestfiršinga.

Žaš gengur ekki aš allar leišir til og frį höfušstaš Vestfjarša, séu lokašar dögum saman vegna snjóžyngsla og snjóflóšahęttu, lķkt og gerist nśoršiš į hverjum vetri, og geršist einnig  aš žessu sinni. Sśšavķkurhlķšin er snjóflóšakista sem lokast išulega žegar ofankoma veršur meiri en ķ mešallagi. Vegurinn um Kirkjubólshlķš og Sśšavķkurhlķš inn Djśp er helsta samgönguęš ķbśa sex žéttbżlisstaša (Bolungarvķkur, Ķsafjaršar, Žingeyrar, Flateyrar, Sušureyrar og Sśšavķkur) viš žjóšvegakerfiš yfir vetrarmįnušina.

Žekkt eru 22 snjóflóšagil į žessari leiš. Ķįramótavešrinu komu flóš śr 20 žeirra.  

Žetta sżnir aš Sśšavķkurgöng verša aš komast į teikniboršiš hiš fyrsta, og inn į samgönguįętlun strax ķ framhaldi af Dżrafjaršargöngum. Um leiš blasir viš aš nś dugir ekki lengur aš tala og žęfa um ašgeršir ķ raforku- og fjarskiptamįlum Vestfiršinga – nś žurfa verkin aš tala.


Aukiš heilbrigšissamstarf į Vestur-Noršurlöndum

 

Ķ afskekktu fįmennu žorpi į Gręnlandi - sem allt eins gęti veriš hér į Ķslandi - veikist barn skyndilega meš vaxandi höfušverk, uppköst og hękkandi hita. Žaš hafši veriš aš leika sér fyrr um daginn og ķ ęrslum leiksins hafši žaš falliš fram fyrir sig og fengiš kślu į enniš. Er samhengi milli höfušhöggsins og veikindanna, eša er barniš meš umgangspestina sem er farin aš stinga sér nišur ķ byggšarlaginu? Barniš er flutt į nęsta sjśkrahśs ķ nįlęgu byggšarlagi žar sem hęgt er aš taka röntgenmynd af höfši žessi. En lęknirinn er ungur og óreyndur, myndgęšin ekki žau bestu sem völ er į, og hann žarfnast sérfręšiįlits. Meš tilkomu tölvutękninnar į hann žess kost aš senda myndina fjarstöddum sérfręšingum til nįnari greiningar - vegalengdir skipta žį ekki mįli, heldur reynir nś į gęši tölvusambandsins og gagnaflutningagetuna. Enn fremur reynir į žaš hvort lagaumhverfi viškomandi sjśkrastofnana  heimilar slķka gaqnaflutninga og gagnvirka upplżsingagjöf, jafnvel į milli landa.

Žetta er eitt dęmi af mörgum hugsanlegum um gagnsemi žess aš auka heilbrigšissamstarf į Vestur-Noršurlöndum, ekki ašeins į sviši fjarlękninga, lķkt og ķ dęminu hér fyrir ofan, heldur einnig į sviši sjśkraflutninga, žjįlfunar starfsfólks eša innkaupa į dżrum bśnaši eša lyfjum sem stórar stofnanir gętu sameinast um og nįš žannig nišur kostnaši. Mįliš snżst um gagnsemi žess aš taka upp aukiš heilbrigšissamstarf milli landa og stofnana - aš auka heilbrigšisžjónustu meš samlegš og samstarfi en lękka um leiš tilkostnašinn eftir föngum.

Žetta var umfjöllunarefni nżafstašinnar žemarįšstefnu Vestnorręna rįšsins sem fram fór į Ķsafirši  14.-17. janśar sķšastlišinn. Žangaš męttu um 40 vestnorręnir og norskir stjórnmįla-, hįskóla- og fręšimenn til aš ręša samstarfsmöguleika milli Ķslands, Gręnlands og Fęreyja ķ heilbrigšiskerfi Vestur-Noršurlanda. 

Markmiš rįšstefnunnar var aš veita innsżn ķ heilbrigšiskerfi vestnorręnu landanna žriggja, į hvaša hįtt žau eru ólķk og greina hvaša vandamįlum žau standa frammi fyrir auk žess aš rannsaka hvaša tękifęri felist ķ auknu samstarfi landanna. Mešal fyrirlesara į rįšstefnunni voru rįšherrar heilbrigšismįla auk sérfręšinga og stjórnenda ķ heilbrigšisstofnunum landanna žriggja.

Mešal umręšuefna var hvort hęgt sé aš skapa sameiginlegan heilbrigšismarkaš į svęšinu žar sem hvert land sérhęfir sig ķ įkvešnum hlutum og žjónusti allt svęšiš. 

Žrżstingur į hagkvęmni ķ rekstri heilbrigšiskerfa į Vesturlöndum eykst įr frį įri. Samhliša gera ķbśar ķ velferšarsamfélögum kröfu um góša og skilvirka heilbrigšisžjónustu. Eftir žvķ sem žrżstingurinn į sparnaš veršur meiri samhliša kröfum um bestu heilbrigšisžjónustu sem völ er į, hljóta stjórnmįlamenn og fagfólk ķ okkar heimshluta aš velta fyrir sér möguleikum žess aš auka hagkvęmni reksturs heilbrigšiskerfa. Į žetta sérstaklega viš um fįmenn lönd žar sem tilkostnašur viš sómasamlega heilbrigšisžjónustu er tiltölulega mikill en žörfin į auknu öryggi žjónustunnar jafnframt brżn.

Er skemmst frį žvķ aš segja aš rįšstefnan tókst ķ alla staši vel. Žarna gafst kęrkomiš tękifęri fyrir pólitķskt og faglegt samrįš žar sem allir hlutašeigandi leiddu fram hugšarefni sķn, skiptust į hugmyndum og reyndu aš finna lausnarfleti. Af framsöguerindum og žeim umręšum sem sköpušust mį glöggt rįša aš sóknarfęrin eru mörg og vilji mešal fagfólks og stjórnmįlamanna aš nżta žau sem best. Fundarmenn voru į einu mįli um aš miklir möguleikar felist ķ žvķ aš efla enn frekar en oršiš er samstarf landanna į žessu sviši til hagsbóta fyrir ķbśana ekki sķšur en opinber fjįrmįl ķ löndunum žremur.

Veišileyfagjaldiš ...

Afkoma śtgeršarinnar er nś meš besta móti. Hreinn hagnašur śtgeršarinnar į sķšasta įri var 60 milljaršar samkvęmt upplżsingum Hagstofunnar, žaš jafngildir 22,6% af heildartekjum greinarinnar sem voru 263 milljaršar króna.  Framlegš śtgeršarinnar (svokölluš EBIDTA) var 80 milljaršar sem er mun betri afkoma  en 2010  žegar hśn nam 64 milljöršum króna. Eiginfjįrstašan batnaši um 70 milljarša milli įra.

 

Žessar jįkvęšu fréttir tala sķnu mįli. Žęr sżna okkur hve mikiš er aš marka harmagrįt talsmanna śtgeršarinnar sem undanfarin misseri hafa fullyrt aš žessi stönduga atvinnugrein myndi lķša undir lok, fęri svo aš veišigjald yrši lagt į umframhagnašinn ķ greininni.  Eins og sjį mį af žessum afkomutölum er engin slķk hętta į feršum, nema sķšur sé.

 

Veišileyfagjaldiš er reiknaš sem įkvešiš hlutfall af umframhagnaši śtgeršarinnar žegar allur rekstrarkostnašur hefur veriš dreginn frį  – ž.į.m. aršgreišslur śtgeršarinnar til sjįlfrar sķn. Žaš sem eftir stendur  – umframhagnašurinn – myndar gjaldstofn fyrir töku  veišileyfagjalds į greinina alla. Žar fyrir utan geta skuldug śtgeršarfyrirtęki sótt um lękkun veišileyfagjalds – nś og nęstu žrjś įrin – ef sżnt veršur fram į aš tiltekiš skuldahlutfall stafi af kvótavišskiptum fyrri įra.  Gert er rįš fyrir aš heildarlękkun gjaldtökunnar vegna žessa geti numiš allt aš tveimur milljöršum króna į žessu fiskveišiįri, žannig aš tekjur rķkisins af veišileyfagjaldi verši nįlęgt 13 milljöršum króna (hefši annars oršiš 15 mia).

 

Žaš munar um žrettįn milljarša ķ fjįrvana rķkissjóš, žvķ nś er mjög kallaš eftir framkvęmdum og fjįrfestingum til žess aš herša snśninginn į „hjólum atvinnulķfsins“. 

 

Vegna veišileyfagjaldsins veršur nś unnt aš rįšast strax ķ gerš Noršfjaršarganga, og sķšan ķ beinu framhaldi Dżrafjaršarganga/Dynjandisheišar sem samgönguįętlun gerir rįš fyrir aš hefjist 2015 og ljśki eigi sķšar en 2018.

 

Vegna veišileyfagjaldsins veršur nś hęgt aš veita stórauknum fjįrmunum til tęknižróunar og nżsköpunar, aukinna rannsókna og styrkingar innviša ķ samfélagi okkar, eins og fjįrfestingaįętlun rķkisstjórnarinnar gerir rįš fyrir. 

 

Vegna veišileyfagjaldsins veršur sjįvarśtvegurinn enn styrkari stoš ķ samfélagi okkar en veriš hefur – raunverulegur žįtttakandi ķ endurreisn atvinnulķfs og byggšarlaga  og sannkölluš undirstöšuatvinnugrein ķ vķšum skilningi.

 

En veišileyfagjaldiš er einungis eitt skref – vegferšinni er ekki lokiš.

 

Nżtt frumvarp um heildarendurskošun fiskveišistjórnunarinnar bķšur nś framlagningar ķ žinginu. Eftir žriggja įra samrįš meš ašilum ķ sjįvarśtvegi , launžegahreyfingunni og öšrum žeim sem aš greininni koma,  er žaš skylda rétt kjörins meirihluta Alžingis og rķkisstjórnar aš leiša mįliš nś til lykta į grundvelli fyrirheita sem stjórnarflokkarnir hafa fengiš lżšręšislegt umboš til aš hrinda ķ framkvęmd.  Stjórnvöld mega ekki missa kjarkinn, nś žegar stundin er runnin upp til žess aš gera varanlegar breytingar til bóta, ķ įtt til frekari opnunar į óréttlįtu kerfi.

 

---------------

Žessi grein birtist ķ Fréttablašinu ķ dag.


Kvótamįlin og vegferšin framundan

Nżtt frumvarp um heildarendurskošun fiskveišistjórnunarinnar bķšur nś framlagningar ķ žinginu. Eftir žriggja įra samrįš meš ašilum ķ sjįvarśtvegi , launžegahreyfingunni og öšrum žeim sem aš greininni koma,  er žaš skylda rétt kjörins meirihluta Alžingis og rķkisstjórnar aš leiša mįliš nś til lykta į grundvelli fyrirheita sem stjórnarflokkarnir hafa fengiš lżšręšislegt umboš til aš hrinda ķ framkvęmd.  Undan hótunum og hręšsluįróšri sem duniš hefur į žjóšinni frį hagsmunasamtökum śtvegsmanna geta rétt kjörin stjórnvöld ekki lįtiš. Žau mega heldur ekki missa kjarkinn, nś žegar stundin er runnin upp til žess aš gera varanlegar breytingar til bóta, ķ įtt til frekari opnunar į óréttlįtu kerfi.

 

Fyrsta skrefiš ķ žį įtt aš rjśfa eignamyndun śtgeršarinnar į aflaheimildum og tryggja žjóšinni sanngjarnan arš af fiskveišiaušlind sinni var stigiš meš setningu laga um veišigjald sķšastlišiš vor. Veišileyfagjaldiš er reiknaš sem įkvešiš hlutfall af umframhagnaši śtgeršarinnar žegar allur rekstrarkostnašur hefur veriš dreginn frį.  Afkoma śtgeršarinnar er nś meš besta móti, hreinn hagnašur hennar var 60 milljaršar į sķšasta įri en heildartekjur 263 milljaršar. Veišileyfagjaldiš mun į žessu fiskveišiįri gefa 13 milljarša króna ķ rķkissjóš. Žaš munar um minna žegar sįrlega er žörf į aš styrkja samfélagslega innviši eftir hruniš. Vegna veišileyfagjaldsins veršur nś unnt aš rįšast ķ višamiklar samgönguframkvęmdir į borš viš Noršfjaršargöng og Dżrafjaršargöng, veita atvinnulķfinu innspżtingu meš framkvęmdum, fjįrfestingum, rannsóknum og žróun.

 

En vegferšinni er ekki lokiš. Sķšara skrefiš, breytingin į sjįlfri fiskveišistjórnuninni, hefur ekki veriš stigiš enn.

 

Meš kvótafrumvarpinu sem nś bķšur framlagningar er opnaš į žaš lokaša kvótakerfi sem nś er viš lżši. Frumvarpiš gerir rįš fyrir tķmabundnum nżtingarleyfum gegn gjaldi ķ anda tillagna aš nżju aušlindaįkvęši stjórnarskrįr. Meš svoköllušum leigupotti, sem veršur opinn  og vaxandi  leigumarkašur meš aflaheimildir  og óhįšur nśverandi kvótahöfum, losna kvótalitlar og kvótalausar śtgeršir śr fjötrum žess leigulišakerfi sem veriš hefur viš lżši. Žęr munu eiga žess kost aš leigja til sķn aflaheimildir į grundvelli frjįlsra, opinna tilboša śr leigupottinum sem veršur ķ upphafi 20 žśsund tonn en mun vaxa meš aukningu aflaheimilda. Žar meš yrši komiš til móts viš sjįlfsagša kröfu um aukiš atvinnufrelsi og nżlišun.

Frumvarpiš sem nś bķšur uppfyllir ekki alla drauma okkar sem vildum sjį breytingar į fiskveišistjórnuninni til hins betra. Žaš er mįlamišlun og mįlamišlanir geta veriš erfišar. Engu aš sķšur er žaš skref ķ rétta įtt – skref sem ég tel  rétt aš stķga, fremur en una viš óbreytt įstand.  Hér er žaš mikiš ķ hśfi fyrir byggšarlög landsins og tugžśsundir Ķslendinga sem hafa beina og óbeina lķfsafkomu af sjįvarśtvegi aš krafan um „allt eša ekkert“ getur varla talist įbyrg afstaša. Hśn getur einmitt oršiš til žess aš ekkert gerist.

 

Og žį yrši nś kįtt ķ LĶŚ-höllinni – en dauft yfir sveitum viš sjįvarsķšuna.

 

----------------

Žessi grein birtist sem kjallaragrein ķ DV ķ dag.


Afleišingar ofsavešurs - skżringa er žörf

Vešurofsinn sem gekk yfir Vestfirši nś um hįtķšarnar afhjśpaši alvarlega veikleika ķ raforku, samgöngu- og fjarskiptamįlum okkar Vestfiršinga. Af žvķ tilefni hef ég nś žegar óskaš eftir sérstakri umręšu ķ žinginu um raforkumįl Vestfiršinga og mun fara žess į leit aš yfirmenn samgöngu og fjarskiptamįla verši kallašir til fundar viš umhverfis- og samgöngunefnd til žess aš skżra fyrir nefndinni hvaš geršist, og hvaša įętlanir séu uppi um aš hindra aš annaš eins endurtaki sig.

 Vestfiršingar geta ekki unaš žvķ lengur aš vera svo berskjaldašir sem raun ber vitni žegar vešurguširnir ręskja raddböndin af žeim krafti sem nś varš, hvorki varšandi raforkumįl, fjarskipti né samgöngur.  Žaš gengur ekki öllu lengur aš allar leišir til og frį höfušstaš Vestfjarša séu lokašar dögum saman vegna snjóžyngsla og snjóflóšahęttu, lķkt og geršist aš žessu sinni (og ekki ķ fyrsta sinn). Sśšavķkurhlķšin er snjóflóšakista sem lokast išulega žegar ofankoma veršur meiri en ķ mešallagi - en žessi vegur er helsta samgönguęšin milli Ķsafjaršar og umheimsins yfir vetrarmįnušina.  Aš žessu sinni varš vart komiš tölu į fjölda žeirra flóša sem féllu į veginn į fįeinum dögum. Žetta sżnir aš jaršgöng milli Engidals og Įlftafjaršar verša aš komast į teikniboršiš hiš fyrsta, og inn į samgönguįętlun strax ķ framhaldi af Dżrafjaršargöngum, og žetta žarf aš ręša viš fyrsta tękifęri į vettvangi žingsins.

 Žį getum viš ekki unaš žvķ aš fjarskipti fari svo śr skoršum sem raun bar vitni, bęši GSM kerfiš og Tetra-kerfiš sem almannavarnirnar reiša sig į, bęši björgunarsveitir og lögregla.

Žį finnst mér Orkubś Vestfjarša skulda Vestfiršingum skżringar į žvķ hvers vegna fjórar varaaflsstöšvar voru bilašar žegar į žurfti aš halda, žar af tvęr stöšvar į Ķsafirši. Varaaflsstöšvarnar eru vélar sem žarfnast eftirlits, višhalds og įlagsprófunar. Eitthvaš af žessu žrennu hefur fariš śrskeišis, og stjórnendur fyrirtękisins žurfa aš skżra betur hvaš geršist. Enn fremur žarf aš skżra žaš fyrir Vestfiršinum, almannavörnum og fleiri ašilum hvaš fór śrskeišis ķ upplżsingagjöf fyrirtękisins til ķbśa į svęšinu.

 Orkubś Vestfjarša er fyrirtęki ķ almenningseigu žannig aš Vestfiršingar eru ekki einungis višskiptavinir fyrirtękisins heldur einnig eigendur žess. Žaš hlżtur aš vekja furšu aš ekki skyldu strax gefnar śt tilkynningar ķ gegnum almannavarnir um žaš hvaš vęri ķ gangi ķ rafmagnsleysinu. Fólk sat ķ köldum og dimmum hśsum tķmunum saman įn žess aš vita nokkuš. Žaš er ekki nóg aš setja ótķmasettar tilkynningar inn į heimasķšu fyrirtękisins, žegar rafmagnsleysi rķkir liggur netsamband aš mestu nišri. Tilkynningar ķ gegnum almannavarnir til śtvarpshlustenda og ķ GSM sķma hefšu žurft aš berast. Svör orkubśsstjóra um aš "panik og kaos" hafi skapast vegna vešurhamsins eru ekki fullnęgjandi aš mķnu viti, žvķ žessu vešri var spįš meš góšum fyrirvara.

 Žessi uppįkoma afhjśpaši aš mķnu viti svo alvarlega veikleika ķ kerfinu aš žaš žarfnast nįnari skošunnar, m.a. į vettvangi žingsins.  Ég tel žvķ  óhjįkvęmilegt aš fariš verši vel yfir žessi mįl ķ žinginu strax aš loknu jólaleyfi.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband