Fęrsluflokkur: Fjįrmįl

Morgunblašseggjum kastaš

c_documents_and_settings_ibm_my_documents_my_pictures_skutull_brefaluga Sé žetta rétt, sem fullyrt er į visir.is um uppsagnirnar į Morgunblašinu, žį er nś veriš aš segja upp mörgum af bestu og tryggustu starfsmönnum blašsins ķ gegnum tķšina.

Žaš er óneitanlega undarleg tilfinning aš sjį žarna nöfn starfsmanna sem hafa fylgt Mogganum ķ įratugi, veriš mįlsvarar blašsins og einhvern veginn órjśfanlegur hluti žess: Hér erum viš aš tala um kanónur į borš viš Freystein Jóhannesson, Björn Vigni, Įrna Jörgensen o.fl. Morgunblašsegg sem stundum hafa veriš nefnd svo.

Žaš hefur hingaš til ekki vafist fyrir vęntanlegum ritstjóra Morgunblašsins aš skilja hafra frį saušum ķ sķnum lišsveitum - eins og sannast nśna. Trślega leggur hann žó eitthvaš annaš til grundvallar viš skilgreiningu į žvķ hvaš séu hafrar og hvaš saušir, en fjölmišlareynslu og gęši blašamennsku einvöršungu. 


Vettvangur dagsins: AGS, hagsmunatengslin, stjórnmįlaįstandiš og gagnavinnsla Jóns Jósefs

Staša stjórnmįlanna, Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn, uppgjöriš viš hruniš, hagsmunatengsl višskiptalķfsins, ritstjóraskiptin į Morgunblašinu - žetta var til umręšu į "vettvangi dagsins" ķ Silfri Egils ķ dag. Žar skiptumst viš į skošunum, Įrni Snęvarr, Agnes Bragadóttir, Andri Geir Arinbjarnarson og ég. 

Įhugasamir geta horft og hlustaš hér. 

Į eftir var fjallaš um sęttir žęr sem nįšst hafa milli milli rķkisskattstjóraembęttisins og Jóns Jósefs Bjarnasonar eftir stórundarlega uppįkomu sem varš vegna upplżsingaöflunar žess sķšarnefnda um žau flóknu og fjölžęttu višskiptatengsl sem til stašar eru ķ samfélagi okkar. Nś hafa nįšst frišsamlegar mįlalyktir - rķkisskattstjóri hefur meira aš segja bešiš Jón Jósef afsökunar į upplżsingum sem fram komu ķ fréttatilkynningu um žaš žegar lokaš var į ašgang Jóns aš gögnunum (sbr. eldra blogg mitt um žaš mįl).

Nišurstaša mįlsins er bįšum mįlsašilum til sóma. Žennan hluta žįttarins mį sjį og heyra hér.

 


Aš tengja lįn viš launavķsitölu?

Žaš hljómar skynsamlega aš tengja verštryggingu lįna viš vķsitölu launa fremur en neyslu, eins og Joseph Stiglitz bendir į. Hugmynd Stiglitz į vissan samhljóm ķ hugmynd Žórólfs Matthķassonar hagfręšings um afkomutengingu lįna, žó hugmynd Žórólfs  mišist fremur viš greišslugetu fólks en veršlagsforsendur lįnanna.  Bįšir hagfręšingarnir eru hinsvegar aš leita réttlįtra leiša til žess aš leysa almennan og yfiržyrmandi greišsluvanda. Ķ žvķ samhengi vilja bįšir lķta til afkomu fólks. 

Vitanlega er žaš alveg rétt hjį Stiglitz aš verštryggingin eins og hśn hefur veriš praktķseruš į Ķslandi er óréttlįt. Hann hefur lķkt henni viš lyf sem gefiš er viš höfušverk en drepur ķ reynd sjśklinginn (og žar meš höfušverkinn). Aš miša afborganir lįna viš sķhękkandi neysluvķsitölu sem žróast öšruvķsi en launavķsitala, felur ķ sér verulega hęttu fyrir lįntakandann. Žetta hlżtur aš vera hęgt aš leišrétta. 

Žó er ein hliš į žessu mįli sem žarf aš hugleiša, og žaš er svarti vinnumarkašurinn. Hann hlżtur aš skekkja myndina, hvort sem viš erum aš tala um aš afkomutengja afborganir eša miša verštryggingu viš launavķsitölu.

Er hęgt aš finna "rétta" launavķsitölu ķ landi žar sem svartur vinnumarkašur žrķfst undir (og jafnvel ofan į) yfirboršinu?

Žó ég spyrji svona - er ég samt höll undir žessar hugmyndir aš breyta viš miši lįnanna žannig aš afborganir žeirra og veršžróun fylgi fremur afkomu fólks en annarri veršlagsžróun. En til aš slķk breyting feli ķ sér eitthvert réttlęti, žurfa forsendur aš vera réttar. Mįliš er žvķ ekki einfalt.


Stiglitz męlir gegn almennum afskriftum

stiglitz Žaš var athyglisvert aš hlusta į hagfręšiprófessorinn og Nóbels- veršlaunahafann Joseph Stiglitz ķ Silfrinu ķ gęr. Žessi hagfręšingur er mašur aš mķnu skapi. Sérstaklega žótti mér athyglisvert žaš sem hann sagši um afskriftir skulda - žegar hann benti į aš almennar afskriftir skulda fela ekki ķ sér neitt réttlęti, žar sem žeir eru žį lagšir aš jöfnu, aušmašurinn og stórfyrirtękiš sem voru ķ ofurskuldsetningunni annarsvegar, og hinsvegar Jóninn og Gunnan sem tóku ķbśšalįniš.

 

Ég hef įšur bloggaš um žetta mįl į sömu nótum og Stiglitz talaši  Silfrinu ķ gęr. Flest bendir til žess aš flöt nišurfęrsla lįna - almenn ašgerš - myndi fela ķ sér gķfurlega eignatilfęrslu frį einstaklingum til stórskuldugra fyrirtękja. Viš vęrum jafnvel aš tala um mestu eignatilfęrslu af žvķ tagi sem um getur.

Nišurfęrsla lįna hjį žeim sem helst žurfa į žvķ aš halda er annaš mįl. Sé tekiš miš af greišslugetu fólks žannig aš nišurfęrslan nżtist žar sem hennar er helst žörf, žį horfir mįliš öšruvķsi viš. Sś hugmynd sem Žórólfur Matthķasson hagfręšingur hefur sett fram um afkomutengingu lįna, er ķ žeim anda, og ég tel aš žį leiš beri aš skoša vel, eins og ég bloggaši um fyrir stuttu. Afkomutengin lįna hefur žann kost aš vera almenn ašgerš sem žó tekur tillit til greišslugetu og afkomu skuldarans.

Jöfnušur felst ekki endilega ķ žvķ aš allir fįi "eins" - heldur aš hver og einn fįi žaš sem hann žarfnast.


Hver er žį staša Icesave mįlsins?

Hver er žį stašan ķ Icesave mįlinu eftir aš Alžingi samžykkti rķkisįbyrgšina meš fyrirvörum? Stašan er sś aš samningur sį sem undirritašur var ķ vor, er óbreyttur, og veršur žaš nema Bretar og Hollendingar sętti sig ekki viš fyrirvarana sem settir hafa veriš.

Žaš sem hefur gerst ķ mešförum žingsins er hins vegar žetta:

Alžingi hefur samžykkt rķkisįbyrgšina į Icesave samningnum meš skilyršum. Žingiš hefur meš öšrum oršum kvešiš upp śr um žaš hvaša skilning beri aš leggja ķ rķkisįbyrgšina į grundvelli samningsins. Skilningur og žar meš skilmįlar žingsins eru m.a. žessir:

  • Aš greišslur vegna samningsins fari ekki fram śr greišslužoli žjóšarinnar og haldist ķ hendur viš landsframleišslu. Žannig verši tekiš tillit til erfišra og fordęmalausra ašstęšna eftir bankahruniš į Ķslandi
  • Aš ekki veriš gengiš aš nįttśruaušlindum Ķslendinga.
  • Aš Ķslendingar geti lįtiš reyna į mįlstaš sinn fyrir dómtólum.
  • Aš rķkisįbyrgšin falli nišur 2024.
  • Aš Alžingi geti įkvešiš hvenęr sem er aš fram fari endurskošun į lįnasamningunum viš Breta og Hollendinga. Alžingi hefur eftirlit meš framkvęmdinni og fjįrmįlarįšherra ber aš veita žinginu įrlegt yfirlit um hana.

Žetta eru veigamiklir fyrirvarar sem settir eru af žingsins hįlfu fyrir rķkisįbyrgšinni. Žeir eru til mikilla bóta žar sem žeir eru ķ reynd lagalegt, efnahagslegt og pólitķskt öryggisnet fyrir okkur. Auk žeirrar verndar sem fyrirvararnir veita, telur lįnshęfismatsfyrirtękiš Moody’s aš žeir muni styšja viš sjįlfbęrni rķkisfjįrmįla hér į landi og jafnvel hafa jįkvęš įhrif į lįnshęfiseinkunn rķkissjóšs. Žį er ekki tališ ólķklegt aš  fleiri rķki muni fylgja fordęmi Ķslendinga og setja žak į skuldagreišslur, eins og  bent hefur veriš į.

Minn skilningur er sį aš fyrirvararnir viš rķkisįbyrgšinni breyti ekki samningnum sjįlfum og feli žvķ heldur ekki ķ sér gagntilboš til Breta og Hollendinga. Um žetta geta menn žó deilt, og śr žvķ fęst ekki skoriš fyrr en ķ ljós kemur hvort Bretar og Hollendingar sętta sig viš fyrirvarana.

Žaš hlżtur aš rįšast į allra nęstu dögum.

Annaš sem hefur gerst ķ mešförum žingsins į žessu mįli er ekki minna um vert. Žaš er aukiš sjįlfstęši Alžingis gagnvart framkvęmdavaldinu. Žaš sjįlfstęši birtist ekki hvaš sķst ķ efnistökum žessa veigamikla mįls ķ nefndum žingsins. Sś breiša samstaša sem nįšist um fyrirvarana ķ fjįrlaganefnd er m.a. til vitnis um žetta. Mį segja aš žar hafi sannast mįltękiš "fįtt er svo meš öllu illt aš eigi boši nokkuš gott" - žvķ žrįtt fyrir allt hefur žetta erfiša og fordęmalausa mįl leitt til betri vinnubragša į Alžingi Ķslendinga.  

En nś spyrjum viš aš leikslokum.

 

 


Magma Energy, erlent fjįrmagn, eignarhald rķkisins, almannahagsmunir

Bjarnarflag Ég hef ekkert į móti erlendu fjįrmagni eša skynsamlegri einkavęšingu. En žegar erlend fyrirtęki gera sig lķkleg til žess aš sölsa undir sig nżtingarrétt ķslenskra aušlinda į kjörum sem varla geta talist annaš en afarkostir - žį vil ég spyrna viš fótum.

Žegar erlent stórfyrirtęki bżšst til aš kaupa hlut ķ HS-Orku  gegn žvķ aš Orkuveitan veiti 70% kślulįn (ž.e. afborganalaust lįn sem greišist ķ lok lįnstķma) til sjö įra, į 1,5% vöxtum meš veši ķ bréfunum sjįlfum - žį fę ég ekki séš aš erlent fjįrmagn sé aš streyma inn ķ landiš.

Žegar erlent stórfyrirtęki sem hefur fengiš 10 įra samning viš erlend orkufyrirtęki (sjį hér) meš framlengingar įkvęši til annarra 10 įra (samtals 20 įr), vill gera 65 įra samning  viš okkur meš framlengingarįkvęši um önnur 65 įr - alls 130 įr - žį lķst mér ekki į blikuna.

 Žegar svona er stašiš aš tilbošsgerš ķ nżtingarrétt ķslenskra aušlinda, žį finn ég brunalykt og fer aš hugsa um śtsölur, eins og ég hef bloggaš um įšur.

 Vissulega veršum viš aš laša erlenda fjįrfesta til landsins - en žaš er ekki hęgt aš falbjóša nįttśruaušlindir landsins fyrir lķtiš sem ekkert, jafnvel žó hart sé ķ įri.

Samkeppni og einkavęšing geta veriš góšra gjalda veršar - en žį verša lķka aš vera ešlileg samkeppnisskilyrši til stašar. Slķk skilyrši eru ekki til stašar į Ķslandi eins og sakir standa.

Žó ekki vęri nema vegna žessa, finnst mér réttlętanlegt aš rķkiš grķpi inn ķ fyrirhugaša sölu į hlut HS-Orku til Magma Energy, og reyni aš ganga inn ķ tilbošiš. Satt aš segja held ég žaš sé rįšlegt eins og sakir standa. En žį sé ég fyrir mér tķmabundna rįšstöfun, en ekki varanlegt eignarhald - žvķ ég held aš rķkiš ętti žį aš leitast viš aš selja hlutinn į nż, į betri kostum en žarna bjóšast.

Ef žessi samningur fer óbreyttur ķ gegn, er gefiš fordęmi fyrir fleiri višlķka samninga, įn žess aš nokkur trygging sé fyrir žvķ aš aršurinn af aušlindum okkar muni renna inn ķ žjóšarbśiš. Ég held žaš sé hęttulegt ķslenskum almannahagsmunum.

Aušlindirnar eru helsta von okkar Ķslendinga nśna - viš megum ekki glutra žeim śr höndum okkar ķ eftirhruns-örvęntingu. Žetta mįl er žörf įminning um žį hęttu sem viš gętum stašiš frammi fyrir ef erlend aušfyrirtęki taka aš įsęlast aušlindir okkar fyrir lķtiš verš.

 

 


Afkomutenging lįna fremur en almennar afskriftir

Žórólfur Matthķasson Žórólfur Matthķasson hagfręšiprófessor setur fram athyglisverša hugmynd ķ grein sem hann ritar ķ Morgunblašiš ķ dag. Žar leggur hann til aš afborganir hśsnęšislįna verši tengdar afkomu lįntakans.

Žórólfur telur aš žessi leiš sé ķ reynd hagstęšari en lįnalengingar enda sé ógerningur aš fjįrmagna skuldanišurfellingar sem einhverju mįli skipta.

Mér lķst vel į žessa hugmynd og hef stundum rętt žennan möguleika viš óformleg tękifęri. A.m.k. tel ég žaš fyrirhafnarinnar virši aš skoša žetta ķ fullri alvöru.

Bęši lįntaki og lįnveitandi geta haf įvinning af žessu fyrirkomulagi. Lįnžeginn veršur fyrir minni skeršingu rįšstöfunartekna ef tekjur hans lękka - lįnveitandinn gręšir į minni afföllum vegna greišslužrots lįntakans. Verulega gęti dregiš śr greišslubyrši mjög skuldsettra heimila sem aftur gęti leyst brįšan vanda margra žeirra. Žannig myndi įhętta lįntakans minnka įn žess aš įhętta lįnveitanda sé aukin aš nokkur marki, eins og Žórólfur bendir į.

Fyrir afkomutengingu lįna eru żmis fordęmi erlendis frį, en lķka hérlendis. Til dęmis eru afborganir nįmslįna bundnar viš tekjur. Annaš fordęmi höfum viš ķ rķkisįbyrgš Icesave samninganna sem į aš binda viš tekjužróun.

Ég hef auk žess lengi haft žį skošun aš žaš skorti gagnkvęmni ķ ķslenska lįnasamninga. Žį į ég viš žaš aš įhęttan er - og hefur alltaf veriš - öll skuldarans megin. Lįnasamningar eru žó ekkert frįbrugšnir öšrum višskiptum, og žvķ ekki nema ešlilegt aš lįnveitendur taki į sig einhverja įhęttu og/eša skuldbindingar til žess aš virša breyttar forsendur. 

Siguršur G. Gušjónsson hrl, kom inn į žetta ķ spjalli viš žį Gušmund Ólafsson hagfręšing og Sigurjón M Egilsson į Sprengisandi Bylgjunnar ķ morgun, sem fróšlegt var aš hlusta į (hér).  


Žreyttir žingmenn takast į um Icesave

Žaš var kominn hįlfgeršur svefngalsi ķ žingheim seint ķ gęrkvöldi žegar Icesave umręšan hafši stašiš allan lišlangan daginn. Trślega mun umręšan halda įfram framyfir helgi, enda augljóst aš fólki liggur margt į hjarta.

Ķ gęrkvöld hitnaši vel ķ kolum um tķma. Ég įtti m.a. ķ snarpri oršręšu viš nokkra žingmenn stjórnarandstöšuna eftir mķna ręšu seint ķ gęrkvöld. Ķ mįli mķnu minnti ég į meinsemdir žęr sem herjaš hafa  og munu įfram herja į ķslenskt samfélag, nema menn lęri af reynslunni og hafni žeirri skefjalausu frjįlshyggju sem rišiš  hefur yfir žjóšina eins og holskefla. Žetta sveiš sjįlfstęšismönnum og ašrir stjórnarandstęšingar blöndušu sér lķka ķ umręšuna.

Umręšurnar getur fólk séš į žessari slóš hér.

 


Afneitun og ósvķfni

Žvķ mišur viršist ljóst aš žeir sem stjórnušu ķslensku fjįrmįlakerfi fyrir hrun -- hverjir enn eru sumir viš stjórnvölinn og/eša virkir ķ opinberri umręšu -- hafa lķtiš lęrt.

Hugmyndir stjórnenda Straums-Buršarįss um bónusgreišslur ķ samręmi viš endurheimtur į eignum bankans į nęstu fimm įrum, er eitt talandi dęmi. Žar er um aš ręša greišslur frį 2,7 milljöršum og upp ķ tępa 10 milljarša, eša 222 milljónir į hvern starfsmann bankans, sem "įętlun" hefur veriš gerš um. Ummęli forstjórans žess efnis aš "um vęri aš ręša įętlun um įrangurstengd laun" sem "utanaškomandi lögfręšingar" hefšu sagt "ķ fullu samręmi viš žaš sem gengur og gerist" bęta ekki śr skįk.

Sś tķš žegar stjórnendur fjįrmįlafyrirtękja fengu föst laun fyrir žaš eitt aš draga andann, og svo bónusgreišslur fyrir aš vinna vinnuna sķna - sś tķš į aš heyra sögunni til. Aš einhverjum skuli raunverulega koma til hugar aš fara fram į "įrangurstengd laun" viš žaš aš "hįmarka veršmęti" žrotabśs eftir fjįrmįlahrun,  žaš er blaut tuska ķ andlit allra žeirra sem nś hafa tekiš į sig lķfskjaraskeršingu og bśsifjar fyrir tilverknaš žessarar hugmyndafręši. Leišari Moggans tekur įgętlega į žessu mįli ķ dag.

Annaš dęmi er forheršing Kjartans Gunnarssonar, fv. stjórnarformanns gamla Landsbankans - sem ótvķrętt hlżtur aš teljast gerandi ķ bankahruninu en lętur žaš žó ekki hindra sig ķ aš veitast aš fjįrmįlarįšherra og rķkisstjórninni ķ žeim björgunarašgeršum sem nś standa yfir. Jón Baldvin Hannibalsson tók Kjartan ķ nefiš ķ snarpri Morgunblašsgrein ķ gęr, sem ég hvet alla til žess aš lesa (m.a. hér).

Hversu langt getur sjįlfsafneitun og forheršing eiginlega nįš?

Aš fyrrverandi stjórnarformašur gamla Landsbankans -- og fv. framkvęmdastjóri Sjįlfstęšisflokksins sem innleiddi hér hugmyndafręši hinnar skefjalausu einkavinavęšingar sem olli ógęfu okkar -- skuli veitast aš žeim sem nś standa ķ björgunarašgeršum į vettvangi -- žaš er eiginlega meiri ósvķfni en mašur hefši aš óreyndu gert sér ķ hugarlund.

Gleymum ekki į hvaša vettvangi viš erum, ķslensk žjóš. Viš erum stödd ķ žrotabśi  Sjįlfstęšisflokksins og frjįlshyggjuhugmyndafręši hans. Įtökin ķ ķslenskum stjórnmįlum nęstu misserin munu m.a. snśast um žaš hvernig gert veršur upp viš fortķšina, og žį hugmyndafręši sem leiddi okkur ķ nśverandi stöšu.


Ekki erindi til almennings?

"Nżja Kaupžing og skilanefnd Kaupžings telja aš upplżsingar um višskiptavini Kaupžings eigi ekki erindi til almennings og sé brot į žeirri vernd sem bankaleynd į aš veita višskiptamönnum. Mikilvęgt er aš traust og trśnašur rķki milli fjįrmįlastofnana og višskiptavina" segir ķ yfirlżsingu žessara sömu ašila til fjölmišla.

Žaš er einmitt žaš "vernd" til višskiptamanna, "traust og trśnašur" Angry

Žaš vantar eitt inn ķ žessa jöfnu - žaš vantar traust og trśnaš almennings gagnvart umręddum fjįrmįlastofnunum.

Žęr upplżsingar sem nś hafa veriš lögbannašar varša ekki eingöngu "višskiptavini Kaupžings" heldur višskiptaašferšir bankans og žęr eiga fullt erindi til almennings, aš mķnu viti.


mbl.is Kaupžing fékk lögbann į RŚV
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband