Fęrsluflokkur: Višskipti og fjįrmįl

Allan afla į markaš

Gunnar Örn Örlygsson, stjórnarmašur ķ SFŚ flutti einnig tölu. Ķ hans mįli kom fram aš fiskvinnslur SFŚ greiša žrišjungi hęrra verš fyrir hrįefni til vinnslu en fiskvinnslur LĶŚ. 

Žaš er furšulegt hversu lķtill hljómgrunnur hefur veriš mešal rįšamanna ķ gegnum tķšina viš žau sjónarmiš aš ašskilja veišar og vinnslu og setja "allan fisk į markaš" (eša a.m.k. aukinn hluta). Hęgt er aš sżna fram į žaš meš gildum rökum  aš ašgeršir ķ žį įtt myndu stušla aš ešlilegri veršmyndun, heilbrigšari samkeppnisskilyršum, aukinni atvinnu og ekki sķst -- sem skżrsla KPMG leišir ķ ljós -- auknum tekjum hins opinbera.

Žaš er aušvitaš undarlegt aš sjį hvernig žeir sem mest hafa višraš sig upp viš markašsöflin gegnum tķšina hafa stašiš fastast gegn žessu ķ reynd. Ķ ljós kemur aš hinir meintu markašspostular žessa lands eru ekki aš berjast fyrir heilbrigšum markašsskilyršum heldur fįkeppni og sérhagsmunum stórfyrirtękja og samsteypa. Merkin sżna verkin. 

Ķ žvķ sambandi var fróšlegt aš hlusta į Jóhannes I Kolbeinsson framkvęmdastjóri Kortažjónustunnar lżsa okkar bįgborna, ķslenska samkeppnisumhverfi - slöku eftirliti, veikburša Samkeppnisstofnun, slöppu lagaumhverfi. Ofan į allt bętist aš hans sögn aš helstu hagsmunasamtök atvinnulķfsins SAA hafa lagst į sveif meš stórfyrirtękjum aš slaka į framkvęmd samkeppnislaga.  

Jį, žaš hefur lengi skort į heildarsżn ķ žessum efnum ķ okkar litla samfélagi žar sem sterk öfl takast į um mikla hagsmuni, og svķfast einskis. Umhverfiš ķ śtgerš og fiskvinnslu er ekki hvaš sķst dęmi um žaš.

Ég hef lengi talaš fyrir ašskilnaši veiša og vinnslu sem og žvķ aš allur afli (eša a.m.k. vaxandi hluti) fari į markaš, og lagt fram tillögur žar aš lśtandi.

Ķ ljósi žess hvernig ašrir žingmenn tjįšu sig ķ pallborši fundarins, er žess vonandi aš vęnta aš skilningur į žessu sjónarmiši sé eitthvaš aš glęšast, og aš viš munum sjį žess merki ķ tillöguflutningi į Alžingi innan tķšar.


Hvert rennur fiskveišiaušlind okkar?

fiskveišar 20 milljarša skuldabréf meš veši ķ ķslenskum sjįvarśtvegi er nś komiš ķ eigu Sešlabankans ķ Lśxemborg.

Žetta er ein birtingarmynd žess sem viš er aš eiga ķ žessari atvinnugrein sem į sķšustu tveimur įratugum eša svo hefur byggst upp į framsalskerfi fiskveišiheimilda - kerfi sem er ķ ešli sķnu óréttlįtt og hefur haft ķ för meš sér alvarlega atvinnu- og byggšaröskun vķša. Kerfi žar sem verslaš er meš fiskveišiaušlind žjóšarinnar eins og hvert annaš skiptagóss.

Sjįvarśtvegsrįšherra benti į žaš ķ śtvarpinu ķ morgun aš samkvęmt lögum mętti ekki vešsetja aflaheimildir "meš beinum hętti". Aušveldlega mį žó fęra rök fyrir žvķ aš vešsetning "ķ ķslenskum sjįvarśtvegi" žżši aš kvótinn hafi žį veriš vešsetturmeš óbeinum hętti. 

Hvaša žżšingu hefur žaš ķ reynd ef ķslensk sjįvarśtvegsfyrirtęki komast ķ hendur erlendra fyrirtękja? Hvaša tryggingu höfum viš fyrir žvķ aš aršurinn af nżtingu fiskveišiheimildanna viš landiš komi ķ ķslenska žjóšarbśiš? Nįkvęmlega enga. Angry

Satt aš segja held ég aš žarna glitti rétt ķ toppinn į ķsjakanum. Žaš er alvarleg og ašstešjandi hętta į feršinni žarna.

Eitt helsta stefnumįl Samfylkingarinnar er aš leišrétta kvótakerfiš og koma fiskveišiaušlindinni ķ hendur žjóšarinnar į nż. Žaš verk mį ekki dragast. Ef eitthvaš er žyrfti aš flżta žvķ enn frekar en įformaš er.


Vettvangur dagsins: AGS, hagsmunatengslin, stjórnmįlaįstandiš og gagnavinnsla Jóns Jósefs

Staša stjórnmįlanna, Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn, uppgjöriš viš hruniš, hagsmunatengsl višskiptalķfsins, ritstjóraskiptin į Morgunblašinu - žetta var til umręšu į "vettvangi dagsins" ķ Silfri Egils ķ dag. Žar skiptumst viš į skošunum, Įrni Snęvarr, Agnes Bragadóttir, Andri Geir Arinbjarnarson og ég. 

Įhugasamir geta horft og hlustaš hér. 

Į eftir var fjallaš um sęttir žęr sem nįšst hafa milli milli rķkisskattstjóraembęttisins og Jóns Jósefs Bjarnasonar eftir stórundarlega uppįkomu sem varš vegna upplżsingaöflunar žess sķšarnefnda um žau flóknu og fjölžęttu višskiptatengsl sem til stašar eru ķ samfélagi okkar. Nś hafa nįšst frišsamlegar mįlalyktir - rķkisskattstjóri hefur meira aš segja bešiš Jón Jósef afsökunar į upplżsingum sem fram komu ķ fréttatilkynningu um žaš žegar lokaš var į ašgang Jóns aš gögnunum (sbr. eldra blogg mitt um žaš mįl).

Nišurstaša mįlsins er bįšum mįlsašilum til sóma. Žennan hluta žįttarins mį sjį og heyra hér.

 


Nżja Ķsland - kemur žś?

world_trade_center_epa Žegar tvķtyrni  heimsvišskiptahallarinnar ķ New York hrundi til grunna žann 11. september 2001 gaus upp  kęfandi mökkur sem varš fjölda manns aš fjörtjóni. Björgunarsveitir höfšu sumar hverjar oršiš of skjótar į vettvang,  meš žeim skelfilegu afleišingum aš fjöldi slökkvilišs- og björgunarmanna lét lķfiš žegar byggingarnar jöfnušust viš jöršu. Dįgóšur tķmi leiš įšur en rofaši til og menn gįtu metiš afleišingar žess sem gerst hafši.

Viš hrun ķslensku bankanna ķ október 2008 žyrlašist lķka upp žykkur mökkur. Almenningur hafši enga grein gert sér fyrir žvķ  hve hęttulega hįir turnar höfšu veriš reistir į ķslenskum fjįrmįlamarkaši fram aš žvķ. En óbęrilegur mökkurinn sem fylgdi hruninu segir sķna sögu um skefjalausa višskiptahętti, įbyrgšarleysi og hóflausa gręšgi. Og sś saga varšar ekki einungis fjįrmįlafķflin sem steyptu okkur žvķ sem nęst ķ glötun. Nei, hśn fjallar lķka um öll hin fķflin, sem eltu skiniš af glópagullinu eins og vanvita börn. Fjölmišlana sem góndu hrifnir upp ķ fjįrmįlaspekślantana, flöttu myndirnar af žeim į forsķšur tķmaritanna, kusu žį višskiptasnillinga og frumkvöšla įrsins į mešan žeir frömdu samsęri sitt gegn žjóšinni. Stjórnmįlamenn okkar - jafnvel forsetinn - fylgdu žeim eins og skugginn ķ erlendar višskipta- og kynningarferšir, studdu viš „ķslensku śtrįsina" og fluttu um hana lošmullulegar lofręšur viš glasaglaum og ljósleiftur į blašamannafundum. Almenningur horfši į ķ ašdįun og hrifningu.

Žjóšarskömmin

Nś situr óbragšiš eftir - skömmin.  Žaš er žjóšarskömm. Viš finnum öll til hennar ... öll, nema kannski žeir sem enn neita aš horfast ķ augu viš įbyrgš sķna į žvķ sem geršist. Žaš gęti til dęmis įtt viš um žį žingmenn Sjįlfstęšisflokksins sem flestir sįtu hjį viš afgreišslu žingsins į rķkisįbyrgš vegna Icesave samninganna. Flokkurinn sem ber höfuš įbyrgš į hugmyndafręši Hrunadansins, flokkurinn sem innleiddi žį taumlausu frjįlshyggju sem dansaš var eftir, hann „sat hjį" žegar tekist var į viš afleišingarnar. Skilaši aušu. Žaš var įtakanlegt aš sjį.

Veršur Ķsland nokkurn tķma samt aftur?  Vonandi ekki.  Sannleikurinn er sį, aš žaš Ķsland sem viš kvöddum ķ október 2008 var ekki gott ķ gegn. Žó aš allt liti vel śt į yfirboršinu, hagtölur sżndu almenna velmegun, landiš męldist mešal tķu efnušustu žjóša heims (jafnvel ein hamingjusamasta žjóš ķ heimi) og rķkissjóšur vęri oršinn nokkurn veginn skuldlaus, žį voru innviširnir ekki ķ lagi.

Fjįrmįlakerfiš var ofžaniš,  neyslan óhófleg, skuldasöfnunin śr böndum - ekki sķst ķ undirstöšuatvinnuvegi okkar, sjįvarśtveginum. En verst var žó aš sišferšisžrek žjóšarinnar hafši lįtiš undan sķga. Um žaš vitna upplżsingar sem nś eru aš koma ķ ljós um umfang skattsvika og svarta atvinnustarfsemi, hagsmunagęslu og krosseignatengsl ķ višskiptalķfinu, getuleysi eftirlitsstofnana og gįleysi stjórnvalda.

Jį, stjórnvöld brugšust hlutverki sķnu. Žau gleymdu sér viš hręvareldana og uggšu ekki aš sér. Ķ staš žess aš safna ķ kornhlöšurnar til mögru įranna var slegiš slöku viš ašdręttina. Į góšęristķmanum 1993-2007 var fariš ķ skattalękkanir sem komu sér vel fyrir žį tekjuhįu į mešan hlutfallslegar byršar jukust į žį tekjulįgu. Hinu mikilvęga jöfnunarhlutverki skattkerfisins var raskaš og tekjulindin rżrš. Lętur nęrri aš ef skattalękkanir įranna 2003-2007 yršu framreiknašar į nśvirši, hefšu žęr nįš langt meš aš greiša nišur halla rķkissjóšs į žessu įri. En žvķ er nś ekki aš heilsa. Kornhlöšurnar eru galtómar, og fįtt um ašföng.

Ķ hverju felast įtökin?

Af žeirri óvęgnu umręšu sem veriš hefur ķ samfélaginu undanfarna mįnuši mętti stundum ętla aš žau stjórnvöld sem nś sitja hafi hętt sér of snemma inn į björgunarvettvanginn. Aš minnsta kosti er enginn hörgull į fśkyršum og śrtölum žeirra sem telja sig geta veriš įhorfendur aš björgunarstarfinu og hvorki žora né vilja leggja žvķ liš. En endurreisn samfélags getur ekki oršiš nema meš žįtttöku allra. Žį į ég annars vegar viš atvinnuvegina, stéttarfélögin, stjórnvöld og almenning - hins vegar žį sem rįšandi eru ķ opinberri umręšu, ž.e. fjölmišlana, fręšasamfélagiš og stjórnmįlamenn.

Okkar bķšur mikiš starf. Meinsemdir žęr sem ollu bankahruninu eru margar hverjar enn til stašar ķ ķslensku samfélagi, og žaš mun sjįlfsagt taka įr og įratugi aš vinna į žeim bug. Viš sjįum žęr

  • ķ ósanngjörnu kvótakerfi;
  • ķ žvermóšsku fjįrmįlastofnana viš aš veita stjórnvöldum upplżsingar vegna rannsóknar į hruninu;
  • į fįrįnlegum kröfum stjórnenda fjįrmįlafyrirtękja um svimandi hįar bónus greišslur;
  • ķ afskriftum hįrra skulda gagnvart śtvöldum į mešan fjölskyldur eru aš bugast og menn aš brotna undan skuldabyrši;
  • ķ upplżsingum um umfang skattsvika og misnotkun opinberra bóta.
  • Sķšast en ekki sķst sjįum viš meinsemdirnar ķ afneitun og afstöšuleysi žeirra sem stęrsta įbyrgš bera į hruninu og hugmyndastefnu žess.

Nei, gleymum ekki į hvaša vettvangi viš erum, ķslensk žjóš. Viš erum stödd ķ žrotabśi  žeirrar skefjalausu frjįlshyggju sem reiš hér hśsum. Og meinsemdirnar sem ollu hruninu eru flestar enn til stašar.

Įtökin ķ ķslenskum stjórnmįlum nęstu misserin munu m.a. snśast um žaš hvernig gert veršur upp viš fortķšina, og žį hugmyndafręši sem leiddi okkur ķ nśverandi stöšu. Žau munu snśast um žaš

  • hvaša ašferšum verši beitt viš uppgjöriš vegna bankahrunsins;
  • hvaša ašferšum verši beitt viš endurreisn efnahagskerfisins og hvort takast megi aš verja grunnžętti velferšarkerfisins, mikilvęga almannahagsmuni, aušlindir o.s. frv.;
  • hvort geršar verša naušsynlegar leišréttingar į óréttlįtu kvótakerfi;
  • hvort leikreglur višskiptalķfsins verša endurhannašar;
  • hvort komiš veršur hér į naušsynlegum lżšręšisumbótum;
  • hvort sišbót muni eiga sér staš ķ ķslenskum stjórnmįlum og višskiptalķfi;
  • jį, hvort spilin verša stokkuš upp og hvernig gefiš veršur upp į nżtt.

Įtök komandi missera ķ ķslenskum stjórnmįlum munu snśast um žaš hvort eitthvert uppgjör muni eiga sér staš yfirleitt.

Gleymum žvķ ekki aš žaš eru sterk öfl aš verki ķ ķslensku samfélagi sem vilja ekkert viš įbyrgš sķna kannast, og vilja žvķ ekkert endurmat og engin skuldaskil.

----------------------

Žessi grein birtist ķ Fréttablašinu ķ dag.


Hvaš gengur rķkisskattstjóra til?

RikisskattstjoriÉg verš aš višurkenna aš framganga rķkisskattstjóra gagnvart forrįšamanni IT rįšgjafar og hugbśnašaržjónustunnar ehf. vekur mér ugg ķ brjósti. Aš rķkisskattstjóri skulu į opinberum vettvangi višra "grunsemdir" sem hann hefur um "upplżsingastuld" gagnvart nafngreindum einstaklingi, er umhugsunarefni. Sérstaklega ķ ljósi žess aš tengslanetiš sem Jón Jósef Bjarnason er aš vinna hefur aš geyma upplżsingar sem tvķmęlalaust hljóta aš koma almenningi viš og vera til mikils gagns fyrir žį sem rannsaka hagsmuna- og krosseignatengslin į ķslenskum fjįrmįlamarkaši.

Ekki hefur neitt komiš fram ķ fjölmišlum sem bendir til žess aš žarna sé veriš aš mišla upplżsingum sem eigi aš fara leynt aš lögum. Žvert į móti.

Hvaša tilgangi žjónar žaš žį žegar rķkisskattstjóri ķ sérstakri fréttatilkynningu vekur athygli į óskyldum atrišum sem einungis eru til žess fallin aš rżra traust į žeim sem um er rętt? Ég er ekki undrandi žó aš nefndur Jóns Jósef telji vegiš aš mannorši sķnu, eins og fram kom ķ hįdegisfréttum. Ég fę ekki séš hvaš žaš kemur mįlinu viš žó aš  IT rįšgjafar og hugbśnašaržjónustan hafi ekki skilaš įrsreikningi til embęttis rķkisskattstjóra. 

Vill ekki rķkisskattstjóri upplżsa okkur Ķslendinga um alla žį sem ekki hafa skilaš embęttinu įrsreikningi undanfarin žrjś įr?

Fram hefur  komiš aš Jón Jósef greiddi fyrir ašgang aš žeim upplżsingum sem hann notast viš. Hann gerši skżra grein fyrir žvķ hvaš hann hygšist fyrir og ķ hvaša tilgangi. Žęr upplżsingar sem śt śr gagnavinnslunni koma eiga rķkt erindi viš jafnt almenning sem stjórnmįlamenn - aš ég tali nś ekki um žį sem rannsaka eiga hruniš. Hafi Persónuvernd eitthvaš viš žessa gagnavinnslu aš athuga hlżtur hśn aš gera sķnar athugasemdir. Hefur hśn gert žaš? Žaš er ekki eins og žetta mįl hafi fariš leynt.

Nei, žessar tiltektir rķkisskattstjóra skjóta skökku viš - og vekja įleitnar spurningar. Hvaša hagsmuna er veriš aš gęta meš žessu?

 ------------------------

PS: Ég efast ekki um aš rķkisskattstjóri fer aš lögum ķ embęttisverkum sķnum - en žaš hefši hann lķka gert žó umręddar "grunsemdir" hefšu ekki veriš višrašar opinberlega.


mbl.is Grunašur um upplżsingastuld
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Aš tengja lįn viš launavķsitölu?

Žaš hljómar skynsamlega aš tengja verštryggingu lįna viš vķsitölu launa fremur en neyslu, eins og Joseph Stiglitz bendir į. Hugmynd Stiglitz į vissan samhljóm ķ hugmynd Žórólfs Matthķassonar hagfręšings um afkomutengingu lįna, žó hugmynd Žórólfs  mišist fremur viš greišslugetu fólks en veršlagsforsendur lįnanna.  Bįšir hagfręšingarnir eru hinsvegar aš leita réttlįtra leiša til žess aš leysa almennan og yfiržyrmandi greišsluvanda. Ķ žvķ samhengi vilja bįšir lķta til afkomu fólks. 

Vitanlega er žaš alveg rétt hjį Stiglitz aš verštryggingin eins og hśn hefur veriš praktķseruš į Ķslandi er óréttlįt. Hann hefur lķkt henni viš lyf sem gefiš er viš höfušverk en drepur ķ reynd sjśklinginn (og žar meš höfušverkinn). Aš miša afborganir lįna viš sķhękkandi neysluvķsitölu sem žróast öšruvķsi en launavķsitala, felur ķ sér verulega hęttu fyrir lįntakandann. Žetta hlżtur aš vera hęgt aš leišrétta. 

Žó er ein hliš į žessu mįli sem žarf aš hugleiša, og žaš er svarti vinnumarkašurinn. Hann hlżtur aš skekkja myndina, hvort sem viš erum aš tala um aš afkomutengja afborganir eša miša verštryggingu viš launavķsitölu.

Er hęgt aš finna "rétta" launavķsitölu ķ landi žar sem svartur vinnumarkašur žrķfst undir (og jafnvel ofan į) yfirboršinu?

Žó ég spyrji svona - er ég samt höll undir žessar hugmyndir aš breyta viš miši lįnanna žannig aš afborganir žeirra og veršžróun fylgi fremur afkomu fólks en annarri veršlagsžróun. En til aš slķk breyting feli ķ sér eitthvert réttlęti, žurfa forsendur aš vera réttar. Mįliš er žvķ ekki einfalt.


Stiglitz męlir gegn almennum afskriftum

stiglitz Žaš var athyglisvert aš hlusta į hagfręšiprófessorinn og Nóbels- veršlaunahafann Joseph Stiglitz ķ Silfrinu ķ gęr. Žessi hagfręšingur er mašur aš mķnu skapi. Sérstaklega žótti mér athyglisvert žaš sem hann sagši um afskriftir skulda - žegar hann benti į aš almennar afskriftir skulda fela ekki ķ sér neitt réttlęti, žar sem žeir eru žį lagšir aš jöfnu, aušmašurinn og stórfyrirtękiš sem voru ķ ofurskuldsetningunni annarsvegar, og hinsvegar Jóninn og Gunnan sem tóku ķbśšalįniš.

 

Ég hef įšur bloggaš um žetta mįl į sömu nótum og Stiglitz talaši  Silfrinu ķ gęr. Flest bendir til žess aš flöt nišurfęrsla lįna - almenn ašgerš - myndi fela ķ sér gķfurlega eignatilfęrslu frį einstaklingum til stórskuldugra fyrirtękja. Viš vęrum jafnvel aš tala um mestu eignatilfęrslu af žvķ tagi sem um getur.

Nišurfęrsla lįna hjį žeim sem helst žurfa į žvķ aš halda er annaš mįl. Sé tekiš miš af greišslugetu fólks žannig aš nišurfęrslan nżtist žar sem hennar er helst žörf, žį horfir mįliš öšruvķsi viš. Sś hugmynd sem Žórólfur Matthķasson hagfręšingur hefur sett fram um afkomutengingu lįna, er ķ žeim anda, og ég tel aš žį leiš beri aš skoša vel, eins og ég bloggaši um fyrir stuttu. Afkomutengin lįna hefur žann kost aš vera almenn ašgerš sem žó tekur tillit til greišslugetu og afkomu skuldarans.

Jöfnušur felst ekki endilega ķ žvķ aš allir fįi "eins" - heldur aš hver og einn fįi žaš sem hann žarfnast.


Hver er žį staša Icesave mįlsins?

Hver er žį stašan ķ Icesave mįlinu eftir aš Alžingi samžykkti rķkisįbyrgšina meš fyrirvörum? Stašan er sś aš samningur sį sem undirritašur var ķ vor, er óbreyttur, og veršur žaš nema Bretar og Hollendingar sętti sig ekki viš fyrirvarana sem settir hafa veriš.

Žaš sem hefur gerst ķ mešförum žingsins er hins vegar žetta:

Alžingi hefur samžykkt rķkisįbyrgšina į Icesave samningnum meš skilyršum. Žingiš hefur meš öšrum oršum kvešiš upp śr um žaš hvaša skilning beri aš leggja ķ rķkisįbyrgšina į grundvelli samningsins. Skilningur og žar meš skilmįlar žingsins eru m.a. žessir:

  • Aš greišslur vegna samningsins fari ekki fram śr greišslužoli žjóšarinnar og haldist ķ hendur viš landsframleišslu. Žannig verši tekiš tillit til erfišra og fordęmalausra ašstęšna eftir bankahruniš į Ķslandi
  • Aš ekki veriš gengiš aš nįttśruaušlindum Ķslendinga.
  • Aš Ķslendingar geti lįtiš reyna į mįlstaš sinn fyrir dómtólum.
  • Aš rķkisįbyrgšin falli nišur 2024.
  • Aš Alžingi geti įkvešiš hvenęr sem er aš fram fari endurskošun į lįnasamningunum viš Breta og Hollendinga. Alžingi hefur eftirlit meš framkvęmdinni og fjįrmįlarįšherra ber aš veita žinginu įrlegt yfirlit um hana.

Žetta eru veigamiklir fyrirvarar sem settir eru af žingsins hįlfu fyrir rķkisįbyrgšinni. Žeir eru til mikilla bóta žar sem žeir eru ķ reynd lagalegt, efnahagslegt og pólitķskt öryggisnet fyrir okkur. Auk žeirrar verndar sem fyrirvararnir veita, telur lįnshęfismatsfyrirtękiš Moody’s aš žeir muni styšja viš sjįlfbęrni rķkisfjįrmįla hér į landi og jafnvel hafa jįkvęš įhrif į lįnshęfiseinkunn rķkissjóšs. Žį er ekki tališ ólķklegt aš  fleiri rķki muni fylgja fordęmi Ķslendinga og setja žak į skuldagreišslur, eins og  bent hefur veriš į.

Minn skilningur er sį aš fyrirvararnir viš rķkisįbyrgšinni breyti ekki samningnum sjįlfum og feli žvķ heldur ekki ķ sér gagntilboš til Breta og Hollendinga. Um žetta geta menn žó deilt, og śr žvķ fęst ekki skoriš fyrr en ķ ljós kemur hvort Bretar og Hollendingar sętta sig viš fyrirvarana.

Žaš hlżtur aš rįšast į allra nęstu dögum.

Annaš sem hefur gerst ķ mešförum žingsins į žessu mįli er ekki minna um vert. Žaš er aukiš sjįlfstęši Alžingis gagnvart framkvęmdavaldinu. Žaš sjįlfstęši birtist ekki hvaš sķst ķ efnistökum žessa veigamikla mįls ķ nefndum žingsins. Sś breiša samstaša sem nįšist um fyrirvarana ķ fjįrlaganefnd er m.a. til vitnis um žetta. Mį segja aš žar hafi sannast mįltękiš "fįtt er svo meš öllu illt aš eigi boši nokkuš gott" - žvķ žrįtt fyrir allt hefur žetta erfiša og fordęmalausa mįl leitt til betri vinnubragša į Alžingi Ķslendinga.  

En nś spyrjum viš aš leikslokum.

 

 


Magma Energy, erlent fjįrmagn, eignarhald rķkisins, almannahagsmunir

Bjarnarflag Ég hef ekkert į móti erlendu fjįrmagni eša skynsamlegri einkavęšingu. En žegar erlend fyrirtęki gera sig lķkleg til žess aš sölsa undir sig nżtingarrétt ķslenskra aušlinda į kjörum sem varla geta talist annaš en afarkostir - žį vil ég spyrna viš fótum.

Žegar erlent stórfyrirtęki bżšst til aš kaupa hlut ķ HS-Orku  gegn žvķ aš Orkuveitan veiti 70% kślulįn (ž.e. afborganalaust lįn sem greišist ķ lok lįnstķma) til sjö įra, į 1,5% vöxtum meš veši ķ bréfunum sjįlfum - žį fę ég ekki séš aš erlent fjįrmagn sé aš streyma inn ķ landiš.

Žegar erlent stórfyrirtęki sem hefur fengiš 10 įra samning viš erlend orkufyrirtęki (sjį hér) meš framlengingar įkvęši til annarra 10 įra (samtals 20 įr), vill gera 65 įra samning  viš okkur meš framlengingarįkvęši um önnur 65 įr - alls 130 įr - žį lķst mér ekki į blikuna.

 Žegar svona er stašiš aš tilbošsgerš ķ nżtingarrétt ķslenskra aušlinda, žį finn ég brunalykt og fer aš hugsa um śtsölur, eins og ég hef bloggaš um įšur.

 Vissulega veršum viš aš laša erlenda fjįrfesta til landsins - en žaš er ekki hęgt aš falbjóša nįttśruaušlindir landsins fyrir lķtiš sem ekkert, jafnvel žó hart sé ķ įri.

Samkeppni og einkavęšing geta veriš góšra gjalda veršar - en žį verša lķka aš vera ešlileg samkeppnisskilyrši til stašar. Slķk skilyrši eru ekki til stašar į Ķslandi eins og sakir standa.

Žó ekki vęri nema vegna žessa, finnst mér réttlętanlegt aš rķkiš grķpi inn ķ fyrirhugaša sölu į hlut HS-Orku til Magma Energy, og reyni aš ganga inn ķ tilbošiš. Satt aš segja held ég žaš sé rįšlegt eins og sakir standa. En žį sé ég fyrir mér tķmabundna rįšstöfun, en ekki varanlegt eignarhald - žvķ ég held aš rķkiš ętti žį aš leitast viš aš selja hlutinn į nż, į betri kostum en žarna bjóšast.

Ef žessi samningur fer óbreyttur ķ gegn, er gefiš fordęmi fyrir fleiri višlķka samninga, įn žess aš nokkur trygging sé fyrir žvķ aš aršurinn af aušlindum okkar muni renna inn ķ žjóšarbśiš. Ég held žaš sé hęttulegt ķslenskum almannahagsmunum.

Aušlindirnar eru helsta von okkar Ķslendinga nśna - viš megum ekki glutra žeim śr höndum okkar ķ eftirhruns-örvęntingu. Žetta mįl er žörf įminning um žį hęttu sem viš gętum stašiš frammi fyrir ef erlend aušfyrirtęki taka aš įsęlast aušlindir okkar fyrir lķtiš verš.

 

 


Afkomutenging lįna fremur en almennar afskriftir

Žórólfur Matthķasson Žórólfur Matthķasson hagfręšiprófessor setur fram athyglisverša hugmynd ķ grein sem hann ritar ķ Morgunblašiš ķ dag. Žar leggur hann til aš afborganir hśsnęšislįna verši tengdar afkomu lįntakans.

Žórólfur telur aš žessi leiš sé ķ reynd hagstęšari en lįnalengingar enda sé ógerningur aš fjįrmagna skuldanišurfellingar sem einhverju mįli skipta.

Mér lķst vel į žessa hugmynd og hef stundum rętt žennan möguleika viš óformleg tękifęri. A.m.k. tel ég žaš fyrirhafnarinnar virši aš skoša žetta ķ fullri alvöru.

Bęši lįntaki og lįnveitandi geta haf įvinning af žessu fyrirkomulagi. Lįnžeginn veršur fyrir minni skeršingu rįšstöfunartekna ef tekjur hans lękka - lįnveitandinn gręšir į minni afföllum vegna greišslužrots lįntakans. Verulega gęti dregiš śr greišslubyrši mjög skuldsettra heimila sem aftur gęti leyst brįšan vanda margra žeirra. Žannig myndi įhętta lįntakans minnka įn žess aš įhętta lįnveitanda sé aukin aš nokkur marki, eins og Žórólfur bendir į.

Fyrir afkomutengingu lįna eru żmis fordęmi erlendis frį, en lķka hérlendis. Til dęmis eru afborganir nįmslįna bundnar viš tekjur. Annaš fordęmi höfum viš ķ rķkisįbyrgš Icesave samninganna sem į aš binda viš tekjužróun.

Ég hef auk žess lengi haft žį skošun aš žaš skorti gagnkvęmni ķ ķslenska lįnasamninga. Žį į ég viš žaš aš įhęttan er - og hefur alltaf veriš - öll skuldarans megin. Lįnasamningar eru žó ekkert frįbrugšnir öšrum višskiptum, og žvķ ekki nema ešlilegt aš lįnveitendur taki į sig einhverja įhęttu og/eša skuldbindingar til žess aš virša breyttar forsendur. 

Siguršur G. Gušjónsson hrl, kom inn į žetta ķ spjalli viš žį Gušmund Ólafsson hagfręšing og Sigurjón M Egilsson į Sprengisandi Bylgjunnar ķ morgun, sem fróšlegt var aš hlusta į (hér).  


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband